Thứ 5, ngày 14 tháng 11 năm 2019

 

BÀI GIẢNG, KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ Y HỌC
Bệnh đái tháo đường
In bài viết
24-3-2017
Bệnh đái tháo đường đã gây ra 5,1 triệu trường hợp tử vong trên toàn cầu vào năm 2013, trong đó 1,9 triệu người ở khu vực Tây Thái Bình Dương. Ở Việt Nam, khoảng 150 người tử vong do các nguyên nhân liên quan đến bệnh đái tháo đường mỗi ngày, tương đương với 54.943 trường hợp tử vong của người trưởng thành mỗi năm.
Bệnh đái tháo đường

Chương trình chăm sóc bệnh đái tháo đường ở Việt Nam (VDCP) được thực hiện trong 3 năm (2013 – 2015), tập trung vào 5 mục tiêu hành động rõ ràng nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về bệnh đái tháo đường, tăng số lượng bác sỹ được đào tạo về chăm sóc bệnh đái tháo đường, thu nhập dữ liệu về tình trạng chăm sóc bệnh đái tháo đường hiện tại, cải thiện cơ sở hạ tầng chăm sóc bệnh đái tháo đường ở Việt Nam và cải thiện chăm sóc bệnh đái tháo đường ở trẻ em và phụ nữ mang thai. Gần đây, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêu y tế quốc gia giai đoạn 2012 – 2015 với mục tiêu “Chủ động phòng chống một số bệnh xã hội, bệnh dịch nguy hiểm”, trong đó có bệnh đái tháo đường.

Vậy, đái tháo đường là gì?

Đái tháo đường (ĐTĐ) là một nhóm bệnh chuyển hóa với đặc trưng tăng glucose máu. Glucose máu gia tăng do sự tiết insulin bị thiếu hụt hoặc do insulin bị đề kháng, hoặc do cả hai.

Một số cộng đồng dễ bị ĐTĐ hơn những nhóm người khác, tuy là chưa rõ nguyên do, nhưng người ta thường nghĩ đến kiểu ăn, những khác biệt về gen khi chuyển hóa và tích trữ mỡ và cơ hội tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe không đồng đều.

Bệnh ĐTĐ có thể được chẩn đoán chỉ cần một xét nghiệm máu đơn thuần; và nếu không được điều trị sau khi phát hiện bệnh, thì có thể dẫn đến các bệnh lý tim mạch, đột quỵ, những vấn đề ở mắt và ở thận, cùng các tổn thương mạch máu lớn, nhỏ. Nhưng, vẫn có những biện pháp giúp bạn giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và kiểm soát đường máu nếu bạn mắc bệnh.

Uống nhiều, Ăn nhiều, Tiểu nhiều, Gầy nhanh

Ở mọi lứa tuổi, khi thấy các triệu chứng bất thường như ăn nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều và gây sụt cân thì nên nghĩ đến bệnh đái tháo đường. Người bệnh rất khát tuy uống nhiều nước, ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân nhiều trong thời gian ngắn. Ngoài ra, còn có cảm giác mệt nhọc, ngứa ngáy quanh âm hộ hoặc dương vật, hoặc thường bị “đẹn” (nấm âm hộ; do nước tiểu nhiều chất đường dễ gây nhiễm khuẩn), hay là mờ mắt (do đường trong thủy tinh thể). Cũng có trường hợp thấy vết thương lâu lành, thấy có cảm giác dị cảm ở đầu chi như cảm giác kiến bò, kim châm...

Bốn dấu hiệu chính kể trên, có thể biểu hiện rõ cả bốn ở người bệnh này, nhưng chỉ biểu hiện một, hai triệu chứng ở người khác; nếu kèm theo những dấu hiệu phụ đã mô tả như trên, bạn nên đi khám ngay và làm các xét nghiệm cần thiết.

Để phát hiện bệnh sớm hơn, những người mập phì hoặc có người thân trong gia đình (bố mẹ, anh chị em ruột) bị mắc bệnh ĐTĐ thì nên đi khám và theo dõi định kỳ về mặt triệu chứng và xét nghiệm.

Yếu tố nguy cơ gây bệnh ĐTĐ

+ ĐTĐ týp 1: Nói chung không có khuyến cáo sàng lọc yếu tố nguy cơ gây nên ĐTĐ týp 1, ngay cả đối với các người thân của các đối tượng bị ĐTĐ týp 1.

+ ĐTĐ 2: Có nhiều yếu tố nguy cơ gây bệnh, như:

- Bạn trên 40 tuổi (tuy là ở tuổi nào cũng có thể mắc bệnh); người gốc Phi, Trung Quốc hay ở Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam) rất dễ mắc bệnh từ lứa tuổi trẻ.

- Bạn có người thân trong gia đình bị ĐTĐ (ba, mẹ, anh, chị,…).

- Bạn bị béo phì với vòng bụng ≥ 90 ở nam và ≥ 80 cm ở nữ (ở các nước Nam Á như Việt Nam).

- Nếu bạn còn có tăng huyết áp, đau tim hay đột quỵ.

- Nếu là phụ nữ, bạn có hội chứng buồng trứng đa nang kèm theo quá cân.

- Nếu là phụ nữ, bạn có ĐTĐ thai nghén hay là sinh con > 4kg.

- Bạn được bác sỹ cho biết là bạn có rối loạn dung nạp đường máu hoặc rối loạn đường máu lúc đói.

Xét nghiệm chẩn đoán bệnh

Để chẩn đoán bệnh ĐTĐ, xét nghiệm thường được làm là đường máu lúc đói. Đường máu lúc đói thường được làm vào buổi sáng hoặc sau 8 giờ không ăn: 3,9 -  5,6 mmol/L (từ 70mg/dl – 100mg /dl) ở người bình thường .

Trường hợp đường máu lúc đói của bạn trong hai lần thử bất kỳ đều  > 100mg/dl và  <  126mg/dl thì được gọi là rối loạn đường máu lúc đói.

Nếu đường máu lúc đói  ≥ 126mg/dl bạn sẽ được BS đề nghị làm xét nghiệm lần nữa vào ngày khác. Cả hai lần xét nghiệm, lượng đường máu đều ≥ 126mg/dl thì BS sẽ chẩn đoán là bị ĐTĐ.

Trong trường hợp thử đường máu bất kỳ thời điểm nào trong ngày mà ≥ 200mg/dl, đồng thời có các triệu chứng của ĐTĐ đã nêu ở trên thì cũng được chẩn đoán là bị ĐTĐ. Nếu  không có triệu chứng ĐTĐ  nhưng xét nghiệm đường máu bất kỳ trong cả hai lần đều ≥  200mg/dl thì cũng được chẩn đoán chắc chắn  ĐTĐ.

Hoặc nồng độ HbA1c ≥ 6,5%.

Trong trường hợp nghi ngờ, BS chuyên khoa Nội tiết ở bệnh viện có thể sẽ tiến hành làm nghiệm pháp dung nạp glucose để chẩn đoán cho bạn.

Ngoài ra, nên làm thêm các xét nghiệm về lipid máu (Cholesterol, HDL-C, LDL-C, Triglycerid), chức năng thận, tổng phân tích nước tiểu, khám mắt, chụp X quang phổi, Doppler mạch máu.

Trong quá trình điều trị và theo dõi bệnh, xét nghiệm HbA1C / 3 tháng một lần giúp đánh giá kết quả của sự ổn định bệnh ĐTĐ.

Tự theo dõi đường máu

Đường máu tăng kéo dài sẽ gây biến chứng trên mắt, thận, thần kinh, mạch máu... Đường máu được kiểm soát tốt, luôn duy trì ở giới hạn bình thường sẽ giúp giảm tỷ lệ biến chứng.

Tự theo dõi sẽ cho bạn biết mức đường máu hiện tại, giúp bạn điều chỉnh chế độ ăn và thuốc cho thích hợp hơn và kịp thời hơn. Các số liệu về đường máu trong thời gian bạn điều trị tại nhà sẽ rất cần thiết và hữu ích cho bác sĩ của bạn, cho phép BS có phương thức điều trị hợp lý nhất.

Nên làm gì khi bị Đái tháo đường

Khi bác sĩ đã chẩn đoán chắc chắn bạn bị ĐTĐ, bạn không nên quá hốt hoảng hoặc ngược lại, không quan tâm gì đến bệnh; cần phải có thái độ bình tĩnh để sắp xếp lại mọi sinh hoạt, thói quen ăn uống sao cho phù hợp với tình trạng bệnh.

Điều mấu chốt trong điều trị bệnh ĐTĐ, cũng là điều làm giảm nguy cơ mắc bệnh ĐTĐ chính là ăn uống hợp lý và hoạt động thể lực ngoài trời với mức độ trung bình  ít nhất là 150 phút mỗi tuần (hay 30 phút mỗi ngày), như đi bộ nhanh, đạp xe đạp. Ngoài ra có thể chơi các môn thể thao khác phù hợp với sức khỏe. Thể thao chính là một phương pháp điều trị không dùng thuốc cho bệnh nhân ĐTĐ. Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ giúp bạn tính năng lượng cần thiết, thành phần các loại thức ăn cụ thể cho từng người. Tất cả 2 biện pháp này là nhằm giúp cho bạn đạt được cân nặng lý tưởng của mình, duy trì sức khỏe để sống và làm việc có hiệu quả và góp phần giảm lượng đường bị tăng cao trong máu.

Khi cả hai biện pháp trên vẫn không làm ổn định được đường huyết ở mức bình thường, bạn sẽ được bác sĩ cho dùng thuốc hạ đường huyết để điều trị, dựa trên tình trạng của bệnh. Để điều trị có kết quả tốt, nên phối hợp chặt chẽ với BS chuyên khoa và theo dõi bệnh liên tục.

Mục tiêu điều trị

1. Mục tiêu thứ nhất là giảm các triệu chứng ăn nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều... và duy trì lượng đường máu ở giới hạn bình thường hoặc gần bình thường nhất .

2. Mục tiêu thứ hai là để người bệnh đạt được cân nặng hợp lý (cân nặng lý tưởng) bằng ăn uống hợp lý và tập luyện.

3. Mục tiêu thứ ba là làm chậm xuất hiện các biến chứng, tránh các biến chứng nguy hiểm như hôn mê tăng đường máu hay hạ đường máu (biến chứng do điều trị), suy thận,  hoại tử chân do tắc mạch...

4. Tất cả các nỗ lực của bạn và thầy thuốc trong điều trị, theo dõi và dự phòng đều nhằm mục tiêu thứ tư là nâng cao chất lượng sống cho người bệnh ./.

Bs CKII Phạm Bá Đà  
Số lượt xem:932
Bài viết liên quan:
Icon  Phòng chống rối loạn do thiếu I-ốt
Icon  Tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất lượng bệnh viện
Icon  Tài liệu: Nuôi dưỡng trẻ nhỏ
Icon  Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho giảng viên
Icon  Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho nhân viên y tế
Icon  Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho nhân viên thu gom vận chuyển, lưu giữ chất thải y tế
Icon  Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho cán bộ quan trắc môi trường y tế
Icon  Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho nhân viên vận hành hệ thống xử lý chất thải y tế
Icon  Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho cán bộ chuyên trách quản lý chất thải y tế
Icon  Chương trình và tài liệu đào tạo liên tục quản lý chất thải y tế cho cán bộ quản lý
THÔNG BÁO
VĂN BẢN MỚI BAN HÀNH
THÔNG TIN CHUNG
HÌNH ẢNH
VIDEO

 

Trang chủ        |      Đăng nhập      
TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ SỞ Y TẾ TỈNH KON TUM
 © Trang thông tin điện tử Sở Y Tế thuộc Cổng thông tin điện tử tỉnh Kon Tum - Giấy phép số 27/GP-BC, ngày 25/01/2006
    Quản lý và nhập tin: Sở Y Tế, số 808 - Phan Đình Phùng - TP Kon Tum.  
    Người chịu trách nhiệm chính: Đào Duy Khánh. Giám đốc Sở Y Tế tỉnh Kon Tum
    Điện thoại: 0260.3862351; Fax: 0260 3.863048 - 0260 3.861507; Email: soyte-kontum@chinhphu.vn
Phát triển: TNC